Gedrag of ongemak? Waarom een goede instructeur blijft twijfelen

“Ach, het is een vosmerrie.” “Hij heeft gewoon zijn dag niet.” Of misschien wel de gevaarlijkste: “Zo doet hij altijd.”

Als paardeneigenaar en instructeur hoor ik dit soort uitspraken regelmatig. En hoewel er soms best een kern van waarheid in zit, vind ik ze ook riskant. Want wat als een paard niet dwars is, maar iets probeert duidelijk te maken?

We kunnen niet in een paard kijken

Een paard dat niet wil aangalopperen, zijn hoofd omhoog gooit of weerstand biedt bij het aansingelen. Is dat gedrag? Onbegrip? Spanning? Of heeft het paard ergens pijn?

Het lastige is: dat weten we niet altijd. Ook als instructeur niet.

Tijdens mijn opleiding bij de NCSAH wordt veel aandacht besteed aan het herkennen en onderscheiden van signalen van fysiek ongemak, gedrag of miscommunicatie. Een van de twaalf geboden voor instructeurs is dan ook dat je ongewenst gedrag moet kunnen onderscheiden van fysiek ongemak of onbegrip. Dat klinkt eenvoudig. In de praktijk is het soms een flinke zoektocht.

Leren kijken, patronen herkennen

Wat ik waardevol vind aan mijn opleiding, is dat we tijdens praktijkweekenden met verschillende paarden werken en ervaringen uitwisselen met andere instructeurs.

Je leert steeds beter patronen herkennen. Misschien zie je dat een paard consequent moeite heeft met dezelfde beweging, steeds op dezelfde manier reageert of ondanks een andere trainingsaanpak niet verbetert.

Dat betekent niet dat je meteen weet wat er aan de hand is. Maar je leert wel wanneer je verder moet kijken dan de training en wanneer het verstandig is om een dierenarts of andere deskundige in te schakelen.

Ook mijn eigen paarden Nero en Raffael hebben me daarin de nodige lessen geleerd. Met allebei heb ik te maken gehad met blessures en lichamelijke problemen die niet altijd direct duidelijk waren. Ik weet inmiddels hoe lastig het kan zijn om te bepalen of iets voortkomt uit de training, het gedrag of lichamelijk ongemak. En ja, soms weet ik het zelf ook gewoon even niet. Juist die ervaringen hebben me geleerd om beter te observeren, minder snel conclusies te trekken en mijn eigen aannames ter discussie te stellen.

En soms blijkt het inderdaad aangeleerd gedrag te zijn. Ook dat vraagt om een passende aanpak.

Niet alles is een trainingsprobleem

Ik geloof niet dat een goede instructeur overal een antwoord op moet hebben. Wel dat je bereid moet zijn om kritisch naar je eigen aanpak te kijken en je kennis te blijven ontwikkelen. Want als een paard iets niet doet, is de vraag niet alleen: hoe krijg ik hem zover? Maar vooral: waarom lukt het niet?

Dat is de manier waarop ik met paarden wil werken. Niet door ieder probleem direct als onwil te bestempelen, maar ook niet door overal een medische oorzaak achter te zoeken.

Door goed te kijken, vragen te stellen en bereid te zijn je oordeel bij te stellen. En door samen te werken met andere instructeurs en specialisten wanneer dat nodig is.

Want bewust trainen begint met begrijpen.